Meindert Koning oog in oog met voorvader van dieselmotor
Voor liefhebber en kenner Meindert Koning uit Nuis ging onlangs een bijzondere wens in vervulling. Samen met Liesje Smink bezocht hij MAN in het Duitse Augsburg, waar hij Rudolf Diesels eerste experimentele motor uit 1893 van dichtbij mocht bekijken.
Meindert Koning is in de regio bekend als de man van de historische dieselmotoren in Nuis. Tijdens de excursie naar Augsburg stond hij plotseling oog in oog met de voorvader van alle motoren die tegenwoordig Diesels naam dragen: de zogenoemde Versuchsmotor.
Rudolf Diesel begon in 1893 bij Maschinenfabrik Augsburg, het bedrijf dat later MAN zou worden, met de praktische ontwikkeling van zijn revolutionaire motor. Diesel had kort daarvoor patent gekregen op zijn idee voor een efficiëntere verbrandingsmotor. In tegenstelling tot bestaande motoren moest de brandstof door de hoge druk en temperatuur in de cilinder vanzelf ontbranden.
De eerste proefopstelling was nog lang geen gebruiksklare dieselmotor. Op 10 augustus 1893 vond tijdens de proeven de eerste ontsteking plaats. Daarna werd de motor voortdurend verbouwd, aangepast en opnieuw getest. Pas in februari 1894 kon de machine voor het eerst op eigen kracht draaien. Tot in 1895 werden onder meer de brandstoftoevoer, luchtinspuiting, zuiger en verschillende onderdelen verder ontwikkeld.
Motor gebouwd op basis van Linde-compressor
De motor zelf werd opgebouwd met onderdelen van een ammoniakcompressor van Linde. De gegoten onderbouw, met daarin de krukas en drijfstang, was oorspronkelijk afkomstig van deze compressor. Op deze bestaande basis werd het experimentele motorgedeelte gebouwd.
Later in het ontwikkelingstraject werd een afzonderlijke compressor aan de proefmotor toegevoegd. Deze leverde de perslucht die nodig was voor het starten en de verdere werking van de experimentele motor.
De verbinding met Linde was niet toevallig. Professor Carl von Linde was een van Diesels leermeesters aan de hogeschool in München. Diesel werkte later bovendien voor het bedrijf van Linde en deed daar veel kennis op over warmte, druk en koeltechniek.
De proeven in Augsburg legden uiteindelijk de basis voor de eerste goed werkende dieselmotor uit 1897. Deze motor bleek aanzienlijk efficiënter dan de toen veelgebruikte stoommachines. Het principe van zelfontbranding door sterke compressie groeide vervolgens uit tot een techniek die wereldwijd werd toegepast in onder meer vrachtwagens, schepen, landbouwmachines, generatoren en personenauto’s.
Voor Meindert Koning betekende het bezoek veel meer dan het bekijken van een bijzonder museumstuk. Als liefhebber van historische dieseltechniek zag hij hier het tastbare begin van een ontwikkeling die de wereld blijvend veranderde.
Meer dan 130 jaar na de eerste proeven leeft de naam van Rudolf Diesel nog altijd voort. Op vrijwel ieder brandstofstation ter wereld is zijn naam te vinden.
Fotobijschrift: Meindert Koning uit Nuis bij Rudolf Diesels eerste experimentele motor in Augsburg.
Foto: Liesje Smink
